เมื่อมีงานศพของญาติ มิตรสหาย หรือผู้ที่เคารพนับถือ สิ่งหนึ่งที่คนไทยจำนวนมากเลือกทำคือการส่งพวงหรีดไปร่วมไว้อาลัย และในใจของผู้ส่งมักรู้สึกว่าการกระทำเช่นนี้นับเป็น บุญกุศล พวงหรีด ที่ทำให้ทั้งผู้ส่งและผู้ล่วงลับได้รับผลบุญ คำถามที่ตามมาบ่อยคือ การส่งพวงหรีดถือเป็นบุญตามหลักพุทธศาสนาจริงหรือไม่ และจะส่งอย่างไรให้สมเจตนาทั้งฝ่ายผู้ส่งและฝ่ายเจ้าภาพ บทความนี้จะอธิบายรากที่มาของความเชื่อนี้ ความหมายของดอกไม้แต่ละชนิดที่ใช้ในพวงหรีด แนวทางการเลือกพวงหรีดให้เหมาะสมกับงาน และข้อควรระวังที่ผู้ส่งหลายคนยังไม่ทราบ
รากที่มาของความเชื่อว่าพวงหรีดเป็นบุญกุศล
ในพุทธศาสนาเถรวาทที่คนไทยส่วนใหญ่นับถือ บุญหมายถึงการกระทำที่ชำระจิตใจให้สะอาด ผ่องใส และนำไปสู่ความสุขทั้งในปัจจุบันและภพหน้า ตามหลักบุญกิริยาวัตถุสิบประการ การให้ทาน การรักษาศีล การเจริญภาวนา การอ่อนน้อมถ่อมตน การช่วยเหลือผู้อื่น และการอนุโมทนาบุญ ล้วนเป็นช่องทางในการสะสมบุญที่ผู้ครองเรือนสามารถปฏิบัติได้ในชีวิตประจำวัน การส่งพวงหรีดไปงานศพจัดอยู่ในหมวดทานมัย คือบุญที่เกิดจากการให้ ผู้ส่งให้ดอกไม้ ให้แรงงานที่จัดทำ และให้ความหมายของการไว้อาลัยแก่เจ้าภาพ ส่วนเจ้าภาพได้รับกำลังใจในยามโศกเศร้า ทั้งสองฝ่ายจึงได้รับผลของบุญร่วมกัน
นอกจากนี้ยังมีหลักของปัตติทานมัย หรือการอุทิศส่วนกุศลให้ผู้ล่วงลับ ผู้ส่งพวงหรีดสามารถตั้งจิตอุทิศบุญที่ตนเองได้ทำ ไม่เฉพาะการให้พวงหรีดเท่านั้น แต่รวมถึงบุญอื่น ๆ ที่เคยทำมาก่อน ให้แก่ดวงวิญญาณของผู้ล่วงลับ เมื่อมีการสวดอภิธรรมและพระสงฆ์ให้พรในงานศพ พวงหรีดที่ตั้งอยู่ในศาลาก็เปรียบเสมือนตัวแทนของผู้ส่ง ทำให้บุญที่อุทิศไปนั้นมีน้ำหนักทางจิตใจมากขึ้น และเป็นเครื่องเตือนใจเจ้าภาพว่ายังมีคนระลึกถึงผู้ล่วงลับอยู่
ในด้านวัฒนธรรม ประเพณีการส่งดอกไม้ไว้อาลัยในไทยมีรากมาจากการนำดอกไม้ไปบูชาพระและไหว้บรรพบุรุษมาแต่โบราณ เมื่อรับอิทธิพลพวงหรีดแบบตะวันตกในสมัยรัชกาลที่ห้า รูปแบบจึงเปลี่ยน แต่ความเชื่อใต้รากเดิมยังอยู่ คือดอกไม้สดเป็นสื่อกลางระหว่างผู้มีชีวิตกับผู้ล่วงลับ การส่งพวงหรีดจึงไม่ใช่แค่พิธีการทางสังคม แต่เป็นการแสดงน้ำใจที่มีพื้นฐานจากความเชื่อในเรื่องบุญและการอุทิศกุศลอย่างชัดเจน
ดอกไม้ที่ใช้ในพวงหรีด ความหมายและบุญที่เชื่อมโยง
ดอกไม้ที่นิยมใช้จัดพวงหรีดในงานศพไทยมีความหมายเฉพาะที่สื่อถึงการไว้อาลัยและการอุทิศบุญ การเลือกดอกไม้ให้เข้ากับเจตนาจึงเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้พวงหรีดมีคุณค่าทางใจ ไม่ใช่เพียงสิ่งของประดับศาลา
เบญจมาศขาวเป็นดอกไม้ที่พบบ่อยที่สุดในงานศพไทย สีขาวสื่อถึงความบริสุทธิ์ของจิตวิญญาณและความสงบ คำว่าเบญจมาศมาจากภาษาบาลีหมายถึงดอกห้ากลีบ ในความเชื่อจีนซึ่งมีอิทธิพลในไทยด้วย เบญจมาศหมายถึงความยืนยาวและการรำลึก ทำให้เหมาะกับการแสดงความรักความผูกพันที่ผู้ส่งมีต่อผู้ล่วงลับ กล้วยไม้ขาวสื่อถึงความสง่างามและความรักที่ลึกซึ้ง นิยมใช้กับพวงหรีดของคู่ครองหรือบุคคลที่มีความหมายพิเศษต่อผู้ส่ง ลิลลี่ขาวเป็นสัญลักษณ์สากลของความบริสุทธิ์และการเริ่มต้นใหม่ในภพภูมิที่ดี กุหลาบขาวสื่อถึงความรักที่ไม่มีเงื่อนไข เหมาะกับการส่งให้บิดามารดาหรือผู้มีพระคุณ
นอกจากสีขาวที่เป็นมาตรฐานแล้ว ปัจจุบันมีการใช้สีอื่นในพวงหรีด เช่น สีม่วงสำหรับผู้สูงวัย สีเหลืองสำหรับผู้ที่มีตำแหน่งสูงในสังคมหรือพระสงฆ์ผู้ใหญ่ หรือสีตามวันเกิดของผู้ล่วงลับ ทั้งหมดนี้ไม่ผิดหลักศาสนา เพราะเจตนาในการให้และการอุทิศกุศลเป็นสิ่งที่นับว่าเป็นบุญตามหลักพุทธศาสนา ส่วนสีและรูปแบบเป็นเรื่องของความเหมาะสมทางวัฒนธรรมและความตั้งใจของผู้ส่ง การเลือกสีที่สื่อถึงคุณลักษณะของผู้ล่วงลับยังเป็นการเล่าเรื่องของท่านในรูปแบบที่อ่อนโยน ผู้ที่มาร่วมงานจะรับรู้ได้ว่าผู้ส่งคิดถึงท่านอย่างไร
เลือกพวงหรีดอย่างไรให้เป็นบุญทั้งผู้ส่งและผู้รับ
การที่จะให้พวงหรีดเป็นบุญกุศลทั้งสองฝ่ายอย่างแท้จริง มีหลักง่าย ๆ ที่ผู้ส่งควรพิจารณาก่อนสั่ง
หนึ่ง เลือกดอกไม้สด ดอกไม้สดสื่อถึงความใส่ใจของผู้ส่ง การที่ดอกไม้สดและจัดวางอย่างประณีตทำให้เจ้าภาพรู้สึกได้ว่าผู้ส่งให้ความสำคัญกับงานศพอย่างจริงใจ ในทางกลับกัน หากใช้ดอกไม้พลาสติกหรือดอกไม้ที่เหี่ยวเฉาง่าย จะลดความหมายของการให้ลง ลูกค้าที่เลือกบริการพวงหรีดไว้อาลัยจาก Oliviathส่วนใหญ่จะบอกว่าเลือกเพราะใช้ดอกไม้สดจากปากคลองตลาดและจัดส่งให้ตรงเวลางาน ซึ่งเป็นสองปัจจัยที่ส่งผลต่อความรู้สึกของเจ้าภาพมากที่สุด
สอง ขนาดและความเหมาะสมกับสถานที่ พวงหรีดควรเลือกขนาดให้พอดีกับศาลาวัดและจำนวนพวงหรีดอื่น ๆ ที่จะมา หากเลือกขนาดใหญ่เกินไปอาจกีดขวางพื้นที่และไม่สะดวกแก่เจ้าภาพ ส่วนขนาดเล็กเกินไปอาจดูไม่สมกับความสัมพันธ์ ราคาพวงหรีดทั่วไปอยู่ในช่วงหนึ่งพันสามร้อยถึงสี่พันห้าร้อยบาท ขึ้นกับชนิดของดอกไม้ ขนาด และโครงสร้าง การปรึกษาร้านที่มีประสบการณ์ก่อนตัดสินใจจะช่วยให้เลือกขนาดได้เหมาะสม
สาม ข้อความบนแถบสายไหม ข้อความที่เขียนบนพวงหรีดเป็นการสื่อสารตรงระหว่างผู้ส่งกับเจ้าภาพ ควรใช้คำที่จริงใจ ไม่ยาวเกินไป เช่น ด้วยความอาลัยรัก น้อมรำลึกถึง หรือระบุชื่อผู้ส่งให้ชัดเจน หลีกเลี่ยงคำที่กำกวมหรือใช้ในงานอื่น สี่ ตั้งจิตขณะส่ง ก่อนสั่งพวงหรีด ลองตั้งจิตอุทิศบุญให้ผู้ล่วงลับสักครู่ คิดถึงคุณงามความดีที่ท่านเคยทำ การตั้งจิตในขณะให้ทำให้บุญที่เกิดมีน้ำหนักทางใจมากขึ้น และเป็นการเตือนตนเองให้ใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่าด้วย
ข้อควรระวังในการส่งพวงหรีดที่ผู้ส่งหลายคนยังไม่ทราบ
แม้การส่งพวงหรีดจะเป็นเจตนาดี แต่ยังมีข้อควรระวังบางประการที่อาจทำให้ความตั้งใจดีกลายเป็นการสร้างความลำบากแก่เจ้าภาพโดยไม่ตั้งใจ ผู้ส่งที่เข้าใจรายละเอียดเหล่านี้จะช่วยให้พิธีของเจ้าภาพราบรื่นและบุญที่ส่งไปสมบูรณ์ยิ่งขึ้น
เรื่องเวลา พวงหรีดควรส่งให้ถึงวัดก่อนเวลาตั้งศพหรือก่อนพิธีสวดอภิธรรมในวันนั้น หากส่งช้าเกินไป เจ้าภาพจะไม่ได้เห็นและไม่ได้นำขึ้นเรียงในตำแหน่งที่เหมาะสม ร้านพวงหรีดที่มีประสบการณ์จะสอบถามเวลางานก่อนรับออเดอร์เสมอ และจะวางแผนการจัดส่งให้สอดคล้องกับช่วงเวลาที่เจ้าภาพต้องการ ผู้ส่งจึงควรเตรียมข้อมูลเรื่องวัด ศาลา และเวลาให้พร้อมก่อนติดต่อร้าน
เรื่องชื่อบนพวงหรีด ระบุชื่อให้ชัดเจน หากเป็นชื่อบริษัทควรระบุทั้งชื่อบริษัทและชื่อบุคคลผู้ส่ง เจ้าภาพจะได้ทราบและตอบขอบคุณได้ถูกต้อง การส่งโดยไม่ระบุชื่อหรือใช้ชื่อย่อมากเกินไปอาจทำให้เจ้าภาพสับสน เรื่องการซ้อนกัน ในงานศพใหญ่ที่มีพวงหรีดมาก เจ้าภาพมักให้ความสำคัญกับพวงหรีดของบุคคลใกล้ชิดและตำแหน่งสำคัญทางสังคม หากผู้ส่งไม่ใช่ความสัมพันธ์ใกล้ชิด การส่งพวงหรีดขนาดกลางก็เพียงพอแล้ว ไม่จำเป็นต้องส่งขนาดใหญ่เพื่อแข่งขัน
เรื่องการเก็บหลังงาน หลังพิธีศพเสร็จ พวงหรีดมักถูกนำไปบริจาคหรือทิ้ง บางเจ้าภาพเลือกบริจาคดอกไม้สดที่ยังใช้ได้ให้วัดหรือมูลนิธิเพื่อทำเป็นปุ๋ย การที่ผู้ส่งเลือกใช้พวงหรีดที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมจึงเป็นการต่อยอดบุญอีกชั้นหนึ่ง สามารถอ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับพุทธศาสนาในประเทศไทยเพื่อเข้าใจรากของประเพณีนี้ในมุมที่กว้างขึ้น
หากต้องการคำปรึกษาเรื่องการเลือกพวงหรีดให้เหมาะกับงานหรือต้องการสั่งจัดส่งตรงถึงวัดในกรุงเทพและปริมณฑล ติดต่อ Oliviath ทาง LINE @264czojk หรือโทร 095-0796187 ทีมงานพร้อมให้คำแนะนำตั้งแต่การเลือกดอกไม้ การเขียนข้อความบนพวงหรีด จนถึงการประสานเวลาจัดส่งกับทางวัด
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับบุญกุศล พวงหรีด
การส่งพวงหรีดถือเป็นบุญจริงหรือไม่ตามหลักศาสนาพุทธ
การส่งพวงหรีดจัดอยู่ในหมวดทานมัยตามหลักบุญกิริยาวัตถุสิบ ผู้ส่งให้ทั้งวัตถุและความหมายของการไว้อาลัย ถือเป็นบุญที่ครอบคลุมทั้งการให้และการอุทิศส่วนกุศลให้ผู้ล่วงลับเมื่อตั้งจิตอุทิศบุญในขณะส่ง
ส่งพวงหรีดสีอื่นนอกจากสีขาวได้หรือไม่
ได้ ปัจจุบันนิยมใช้สีตามอายุหรือสถานะของผู้ล่วงลับ เช่น สีม่วงสำหรับผู้สูงวัย สีเหลืองสำหรับผู้มีตำแหน่งสูง สิ่งสำคัญคือเจตนาในการให้ ไม่ใช่สีของดอกไม้
ราคาพวงหรีดทั่วไปอยู่ที่เท่าไร
พวงหรีดดอกไม้สดในกรุงเทพอยู่ในช่วงหนึ่งพันสามร้อยถึงสี่พันห้าร้อยบาท ขึ้นกับชนิดของดอกไม้ ขนาด และโครงสร้างของพวงหรีด
ควรสั่งพวงหรีดล่วงหน้ากี่ชั่วโมง
ควรสั่งล่วงหน้าอย่างน้อยสามถึงสี่ชั่วโมงก่อนเวลาที่ต้องการให้ถึงวัด หากเป็นช่วงเย็นหรือมีงานหลายงานในวันเดียว ควรสั่งล่วงหน้ามากกว่านั้น
หากไม่สะดวกไปร่วมงานศพ การส่งพวงหรีดอย่างเดียวเพียงพอหรือไม่
เพียงพอในแง่ของการแสดงน้ำใจและการไว้อาลัย เจ้าภาพจะทราบว่าผู้ส่งระลึกถึงผู้ล่วงลับ หากต้องการอุทิศบุญเพิ่ม สามารถทำบุญที่วัดใกล้บ้านและตั้งจิตอุทิศได้
เขียนข้อความอะไรบนพวงหรีดดี
ข้อความที่นิยมใช้ ได้แก่ ด้วยความอาลัยรัก น้อมรำลึกถึง ขอน้อมส่งดวงวิญญาณ ควรระบุชื่อผู้ส่งให้ชัดเจน หลีกเลี่ยงคำที่กำกวมหรือยาวเกินไป
